Czym jest okluzja sekwencyjna?
Okluzja sekwencyjna to zgryz zbudowany tak, aby przy ruchu żuchwy na bok zęby rozdzielały się kolejno, począwszy od zębów położonych najbardziej z tyłu, a ruch prowadziły m.in. kły.
W naszej klinice nazywamy ją też „sekwencyjną dyskluzją” lub „okluzją z sekwencyjnym prowadzeniem”.
Jest to teoria zgryzu przedstawiana przez prof. Rudolfa Slavicka z Uniwersytetu Wiedeńskiego i prof. Sadao Sato z Kanagawa Dental University wraz ze współpracownikami.
W gnatologii austriackiej, na której opierają się badania i projektowanie w naszej klinice, jest to część dotycząca sposobu budowania zgryzu.
Tło koncepcji
Prof. Slavicek ocenił komputerowo dane z badań rentgenowskich zdjęć głowy z boku wielu osób i na podstawie wyników sformułował koncepcję zgryzu.
Koncepcję tę nazwano później „sekwencyjnym prowadzeniem bocznym z wiodącą rolą kłów”.
Za jej cechę charakterystyczną uważa się uwzględnianie nie tylko torów ruchu stawów skroniowo-żuchwowych, lecz także warunków i proporcji budowy kostnej.
Również w badaniu naturalnego uzębienia osób nieleczonych opisano, że nachylenie stoków zębów prowadzących ruchy żuchwy stopniowo maleje od zębów przednich ku tylnym, a zęby trzonowe są bardzo płaskie.
Autorzy tego badania uznali, że wynik ten wspiera koncepcję prowadzenia uporządkowanego kolejno od przodu ku tyłowi.
Na czym polega okluzja sekwencyjna
Jak zęby rozdzielają się podczas ruchu na bok
W naszej klinice projektujemy zgryz tak, aby spełniał następujące warunki.
- Przy zagryzieniu zęby boczne po lewej i prawej stronie stykają się w podobnej liczbie punktów i z podobną siłą.
- Przy przesuwaniu żuchwy na bok kontakty ustępują kolejno, począwszy od zębów tylnych.
- Zęby przedtrzonowe (czwarte i piąte zęby, licząc od przodu) również uczestniczą w prowadzeniu ruchu.
- Ruch prowadzą głównie kły.
Słowo „sekwencyjna” oznacza, że zęby rozdzielają się właśnie w tej kolejności.
Podaje się, że w wiedeńskiej koncepcji zgryzu prowadzenie buduje się tak, aby jego nachylenie było najbardziej płaskie na pierwszym zębie trzonowym i stawało się coraz bardziej strome w kierunku kła.
Gdy kieł jest starty, część prowadzenia przejmuje pierwszy ząb przedtrzonowy.
Różne kąty dla poszczególnych zębów
Dlatego kąt nachylenia stoków zębów (kąt nachylenia guzków) ma dla każdego zęba inną wartość.
Również w tabeli na zdjęciu widać, że im bardziej z przodu położony ząb, tym większy kąt, a im bardziej z tyłu – tym mniejszy.
Jako przykład ustalania kątów: kąt górnego kła ustala się tak, aby był o ok. 3° mniejszy niż kąt, pod którym staw skroniowo-żuchwowy wysuwa się do przodu; celem jest płynny ruch żuchwy.
Zębom przednim nadaje się jeszcze mniejszy kąt, tak aby przy ruchu żuchwy na bok przesuwały się bez zahaczania.
Kąty te obliczamy m.in. na podstawie kątów torów ruchu stawów skroniowo-żuchwowych zarejestrowanych za pomocą Cadiax i przekładamy na kształt zębów w artykulatorze Girrbach Reference SL.
Prowadzenie ruchu do tyłu (retrusive guidance)
Według wyjaśnienia dyrektora kliniki w głębokim śnie wraz z mięśniami całego ciała rozluźniają się też mięśnie wokół szczęk, a żuchwa pod wpływem grawitacji przesuwa się do tyłu.
Jeśli przy spłyceniu snu dochodzi do zgrzytania zębami, cofnięta żuchwa może uciskać tkanki w tylnej części stawu skroniowo-żuchwowego (strefę dwublaszkową).
Dlatego w naszej klinice przy projektowaniu kształtu zębów, oprócz prowadzenia sekwencyjnego, uwzględniamy także prowadzenie służące kontroli ruchu żuchwy do tyłu (prowadzenie ruchu do tyłu – retrusive guidance).
Na przykład nadajemy funkcję prowadzenia bocznego nie tylko pierwszemu zębowi przedtrzonowemu (zębowi 4), lecz także drugiemu zębowi przedtrzonowemu (zębowi 5), dążąc do tego, aby siłę mięśni można było kontrolować także wtedy, gdy żuchwa jest cofnięta.
Zdjęcia: wosk odwzorowujący prowadzenie ruchu do tyłu
Na wosku mlecznych zębów trzonowych część niebieska to miejsce pozostawione wolne, aby przy ruchu żuchwy do tyłu zęby nie uderzały o siebie, a część zielona to miejsce odpowiedzialne za prowadzenie przy ruchu na bok.
Kształt jest wymodelowany tak, aby prowadzenie boczne działało także po przesunięciu żuchwy do tyłu.
Znaczenie kolorów wosku i etap modelowania kształtu opisujemy szczegółowo na stronie Wax-up.
Dlaczego stosujemy okluzję sekwencyjną
Ponieważ od leczenia ortodontycznego po protezy całkowite możemy projektować według tego samego celu
W naszej klinice cel leczenia ustalamy według tej samej teorii zgryzu – niezależnie od tego, czy chodzi o leczenie ortodontyczne, protezy, aparaty stosowane przy zaburzeniach skroniowo-żuchwowych (TMD), czy korony.
Również przy protezach całkowitych nie planujemy szczególnego zgryzu tylko dla protez, lecz według tej samej zasady co przy zębach naturalnych nadajemy im sekwencyjną dyskluzję.
Dlatego sposób wyginania drutu ortodontycznego i sposób ustawiania zębów sztucznych w protezie całkowitej mają wiele wspólnego.
Zdjęcia: drut ortodontyczny i zęby sztuczne protezy całkowitej
Aby uwzględnić także zgrzytanie zębami podczas snu
Podczas zgrzytania zębami żuchwa porusza się na boki i do tyłu, a działać mogą przy tym duże siły.
W naszej klinice przywiązujemy do zgryzu podczas snu taką samą wagę jak do zgryzu w ciągu dnia.
Przy ruchach na bok zęby rozdzielają się kolejno od tyłu, a ruch prowadzą m.in. kły; dla ruchów do tyłu przewidujemy prowadzenie ruchu do tyłu – w ten sposób dążymy do kontroli sił działających podczas snu.
Aby dopasować prowadzenie przez zęby do torów ruchu stawów skroniowo-żuchwowych
Kąty zębów prowadzących ruchy żuchwy ustalamy zgodnie z kątami torów ruchu stawów skroniowo-żuchwowych.
Jednym z przykładów jest nadanie kłowi kąta nieco mniejszego niż kąt, pod którym staw skroniowo-żuchwowy wysuwa się do przodu.
Jak to wygląda w naszej klinice
Od projektu do sprawdzenia
- Ustalenie położenia żuchwy, do którego dążymy w leczeniu: na podstawie m.in. zapisu Cadiax i analizy budowy kostnej obliczamy docelowe położenie żuchwy (terapeutyczne położenie żuchwy).
- Ustalenie kątów poszczególnych zębów: m.in. na podstawie kątów torów ruchu stawów skroniowo-żuchwowych obliczamy kąty prowadzenia dla każdego zęba i ustawiamy je w artykulatorze.
- Wykonanie: projektujemy kształt zębów w wosku i wykonujemy aparaty, uzupełnienia tymczasowe, protezy i korony.
- Sprawdzenie w jamie ustnej: po założeniu sprawdzamy ruchy żuchwy i kontakty zębów.
- Sprawdzenie działania podczas snu: za pomocą BruxChecker sprawdzamy, jak podczas nocnego zgrzytania zębami działają powierzchnie prowadzenia przy ruchach na bok i do tyłu oraz podparcie między zębami górnymi i dolnymi.
Aparaty stosowane przy zaburzeniach skroniowo-żuchwowych
Jednym z aparatów stosowanych przy TMD jest metalowy nakład (overlay), w którym po ustaleniu położenia żuchwy w przestrzeni trójwymiarowej uwzględnia się prowadzenie ruchu do tyłu i prowadzenie sekwencyjne.
W naszej klinice nazywamy go „SOMOTR” (od pierwszych liter nazwy angielskiej).
Aparat opisujemy na stronie poświęconej metalowemu nakładowi (overlay).
Leczenie ortodontyczne
Także w leczeniu ortodontycznym dążymy do tego, aby zęby rozdzielały się kolejno od tyłu, oraz do kontroli sił podczas snu.
Również przy leczeniu dzieci sprawdzamy nie tylko zgryz w ciągu dnia, lecz także zgryz podczas snu.
Drut opisujemy na stronie MEAW.
Protezy zębowe
Przy protezach całkowitych na podstawie analizy budowy kostnej ustalamy wysokość przy zwarciu i nachylenie powierzchni żujących, a na podstawie zapisu Cadiax – kąt nachylenia stoków zębów sztucznych, i nadajemy protezie sekwencyjną dyskluzję.
Sposób ustawiania zębów sztucznych opisujemy na stronie poświęconej ustawianiu zębów sztucznych.
Korony
Także gdy odbudowujemy koronami jednocześnie wiele zębów, kąty prowadzenia dla poszczególnych zębów obliczamy z wyprzedzeniem, a kształt ustalamy w artykulatorze.
Co umożliwia okluzja sekwencyjna, a czego nie umożliwia
Co umożliwia
- Zbudowanie kątów poszczególnych zębów tak, aby przy ruchu żuchwy na bok zęby rozdzielały się kolejno od tyłu
- Podział funkcji prowadzenia ruchu między kły i zęby przedtrzonowe
- Zaprojektowanie prowadzenia bocznego, które działa także wtedy, gdy żuchwa jest cofnięta
- Nadanie leczeniu ortodontycznemu, protezom, aparatom i koronom celu opartego na tej samej koncepcji
Czego nie da się zrobić i jak to uzupełniamy
Okluzja sekwencyjna jest sposobem budowania zgryzu, dlatego są kwestie, których nie da się ustalić ani sprawdzić wyłącznie na jej podstawie.
W naszej klinice uzupełniamy to, łącząc następujące metody.
| Czego nie da się zrobić | Jak to uzupełniamy |
|---|---|
| Poznanie, czy zaprojektowane prowadzenie rzeczywiście działa podczas snu | Sprawdzamy kontakty zębów podczas snu za pomocą BruxChecker |
| Ustalenie samego położenia żuchwy, do którego dążymy w leczeniu | Obliczamy je m.in. na podstawie zapisu Cadiax i ustawiamy w artykulatorze |
| Uzyskanie wartości, na których opierają się kąty poszczególnych zębów | Uzyskujemy je m.in. z zapisu Cadiax i z oceny budowy kostnej za pomocą analizy cefalometrycznej |
| Sprawdzenie, czy zgryz ustalony na modelach pasuje w jamie ustnej | Sprawdzamy to podczas używania uzupełnień tymczasowych i aparatów (uzupełnienia i protezy tymczasowe) |
W naszej klinice także po leczeniu nadal sprawdzamy, jak zęby stykają się podczas snu.
Najczęstsze pytania
- Czy „sekwencyjna dyskluzja” i „okluzja z sekwencyjnym prowadzeniem” to to samo?
Tak. W naszej klinice obu określeń używamy na oznaczenie okluzji sekwencyjnej.
Jest to zgryz, w którym przy ruchu żuchwy na bok zęby rozdzielają się kolejno od tyłu.
- Czy ruch na bok prowadzą wyłącznie kły?
Ruch prowadzą głównie kły, ale funkcję prowadzenia nadajemy też zębom przedtrzonowym.
Aby prowadzenie boczne działało także wtedy, gdy żuchwa jest cofnięta, czasem włączamy do prowadzenia również drugie zęby przedtrzonowe.
- Czy taki zgryz stosuje się także w protezach?
Tak. W naszej klinice także protezom całkowitym nadajemy sekwencyjną dyskluzję według tej samej zasady co zębom naturalnym.
- Czy ma to związek ze zgrzytaniem zębami podczas snu?
Tak. Projektując zgryz, uwzględniamy ruchy żuchwy na boki i do tyłu podczas zgrzytania.
To, czy zaprojektowane prowadzenie działa podczas snu, sprawdzamy za pomocą BruxChecker.
- Czy bierze się to pod uwagę także w przypadku zębów mlecznych?
Tak. Również w mlecznych zębach trzonowych czasem projektujemy osobno punkty zwarcia, miejsca, które nie mają kontaktu przy ruchu do tyłu, oraz prowadzenie na boki i do przodu.
Powiązane technologie i metody leczenia
- Gnatologia austriacka
- Artykulator Girrbach Reference SL
- BruxChecker
- Metalowy nakład (overlay)
- Wszystkie technologie, które stosujemy
- Zaburzenia skroniowo-żuchwowe
- Leczenie ortodontyczne, w miarę możliwości bez usuwania zębów
- Protezy zębowe (protezy precyzyjne)
Źródła, z których korzystaliśmy
Przy ogólnych objaśnieniach (tło koncepcji, kolejność nachyleń prowadzenia) korzystaliśmy z poniższych opublikowanych źródeł. Opis naszych metod pracy opiera się na wpisach i wyjaśnieniach dyrektora kliniki.
- Sukalo M. „Rudolf Slavicek und die Gnathologie in Österreich”. Praca dyplomowa, Uniwersytet Medyczny w Wiedniu, 2016 (w języku niemieckim; PDF)
- Kulmer S, et al. Incline and length of guiding elements in untreated naturally grown dentition. J Oral Rehabil. 1999;26(8):650-660 (w języku angielskim)
Konsultacje i kontakt
Gibakai Medical Corporation, Yoshimi Dental Clinic
Square 2, lokal 302 (3. piętro), 1-29-1 Tsukushino, Machida, Tokio 194-0001, Japonia
TEL 042-795-1359 FAX 042-795-1398
Dni przyjęć: pon., wt., czw., pt. 10:00–13:00 / 14:30–18:00
Pierwsza wizyta rozpoczyna się od pierwszej konsultacji obejmującej badanie i diagnozę (usługa prywatna, nieobjęta ubezpieczeniem; od 30 minut do 1 godziny). W jej ramach można też omówić diagnozę postawioną w innej placówce.
W pilnych przypadkach – np. gdy nie mogą Państwo gryźć lub objawy są silne – prosimy o kontakt telefoniczny (042-795-1359).