Czym jest analiza cefalometryczna?
Analiza cefalometryczna to metoda, w której na podstawie rentgenowskiego zdjęcia głowy z boku (bocznego zdjęcia cefalometrycznego) ocenia się liczbowo budowę kostną twarzy, szczęki i żuchwy.
Kształt i położenie kości szczęki i żuchwy, które leżą u podstawy uzębienia, wyraża się w postaci kątów i długości mierzonych w widoku z boku.
W zakresie badań naszej kliniki odpowiada to „badaniu budowy kostnej na zdjęciu rentgenowskim”; w tej samej pozycji mieści się również zdjęcie pantomograficzne (panoramiczne zdjęcie rentgenowskie).
Zdjęcie przedstawia ekran analizy w naszej klinice.
Na rentgenowskie zdjęcie głowy z boku naniesiono linie i symbole służące do analizy budowy kostnej.
Jak przebiega analiza cefalometryczna
Analiza przebiega zazwyczaj w następującej kolejności.
- Wykonanie zdjęcia: wykonuje się rentgenowskie zdjęcie głowy z boku.
- Wyznaczenie punktów: na ekranie zaznacza się na zdjęciu określone punkty i zarysy kości.
- Obliczenie wartości: na podstawie kątów i długości linii łączących punkty oblicza się wartości opisujące cechy budowy kostnej.
- Wspólny punkt odniesienia: w naszej klinice odczytujemy wartości budowy kostnej względem tej samej płaszczyzny odniesienia co wartości stawów skroniowo-żuchwowych i zębów.
Główne wartości oceniane w analizie
W naszej klinice oceniamy w analizie m.in. następujące wartości.
| Wartość / przedmiot oceny | Co przedstawia |
|---|---|
| Wysokość dolnego odcinka twarzy (LFH) | Wysokość dolnej części twarzy |
| APDI | Położenie żuchwy w kierunku przednio-tylnym |
| Posterior discrepancy | Stopień, w jakim w odcinku zębów bocznych brakuje kości podtrzymującej zęby w stosunku do ich wielkości |
| Wymiar pionowy zwarcia | Wysokość między szczęką a żuchwą przy zwarciu |
| Płaszczyzna okluzyjna | Nachylenie płaszczyzny, w której stykają się zęby górne i dolne |
APDI (anteroposterior dysplasia indicator) opublikowano w 1978 roku jako wskaźnik, który – łącząc kilka kątów z rentgenowskiego zdjęcia głowy z boku – pozwala ocenić odchylenia w relacji przednio-tylnej szczęki i żuchwy.
W naszej klinice stosujemy go jako wartość opisującą położenie żuchwy w kierunku przednio-tylnym.
Posterior discrepancy to koncepcja, którą od lat 80. XX wieku opisują prof. Sadao Sato z Kanagawa Dental University i jego współpracownicy.
Prof. Sato i współpracownicy podają, że niedobór kostnego podłoża w odcinku zębów bocznych zmienia położenie zębów bocznych i nachylenie powierzchni żujących, co ma też związek z położeniem żuchwy.
„HCI” na ekranie to wartość z Cadiax
Na ekranie analizy widocznym na zdjęciu, obok linii budowy kostnej, narysowana jest również linia oznaczona „HCI”.
HCI (kąt nachylenia drogi stawowej) to nachylenie toru, po którym staw skroniowo-żuchwowy przesuwa się do przodu.
Nie jest to wartość budowy kostnej, lecz ruchu stawu skroniowo-żuchwowego, rejestrowana za pomocą Cadiax.
Metodę, w której analizę budowy kostnej i zapis ruchów stawów skroniowo-żuchwowych nakłada się na siebie na wspólnej płaszczyźnie odniesienia, wprowadził prof. Slavicek z Uniwersytetu Wiedeńskiego.
Producent podaje, że również jego program analityczny pozwala łączyć analizę rentgenowskiego zdjęcia głowy z boku z zapisem ruchów stawów skroniowo-żuchwowych i z artykulatorem.
Wspólna płaszczyzna odniesienia
Znaczenie kątów i długości zależy od tego, względem czego się je mierzy.
Wartości liczbowe wymagają punktu odniesienia – trzeba wiedzieć, „skąd” są mierzone.
W naszej klinice budowę kostną, ruchy stawów skroniowo-żuchwowych i kąty zębów mierzymy względem jednej płaszczyzny – płaszczyzny osiowo-oczodołowej.
Płaszczyzna osiowo-oczodołowa to płaszczyzna łącząca oś obrotu lewego i prawego stawu skroniowo-żuchwowego (oś zawiasową) z jednym punktem na kości poniżej oka.
Wartości zmierzone względem tej samej płaszczyzny można bezpośrednio odwzorować w artykulatorze Girrbach Reference SL.
Dlatego wyniki analizy budowy kostnej można przełożyć na projekt zgryzu na modelach.
Dlaczego stosujemy analizę cefalometryczną
Ponieważ przyczyna może tkwić w samej budowie kostnej
Wśród osób z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi (TMD) są też osoby z równo ustawionymi zębami.
Jeśli przyczyna tkwi w samej budowie kostnej, nawet najdokładniejsze oglądanie wyłącznie wnętrza jamy ustnej może nie dać wskazówek do rozwiązania problemu.
Dlatego w naszej klinice oceniamy nie tylko zęby, lecz całą głowę – łącznie ze stawami skroniowo-żuchwowymi i budową kostną.
Ponieważ chcemy liczbowo sprawdzić różnicę między wielkością kości a wielkością zębów
Dyrektor kliniki uważa, że u podłoża współczesnych problemów z ustawieniem zębów leży różnica między wielkością kości a wielkością zębów.
Według wyjaśnienia dyrektora kliniki w okresie przechodzenia człowieka do chodu dwunożnego mózg się powiększał, a dolna część twarzy się zmniejszała.
Zgodnie z tym poglądem w zmniejszonych kościach szczęk ustawione są zęby, które nie zmniejszyły się w takim samym stopniu.
Można to porównać do sytuacji, w której na trzyosobowej ławce w parku próbuje usiąść trzech potężnie zbudowanych zapaśników sumo.
W analizie cefalometrycznej sprawdzamy liczbowo, jak duży wpływ ma ta różnica (posterior discrepancy).
Aby mierzyć tą samą miarą co wartości stawów skroniowo-żuchwowych i zębów
Jeśli wartości budowy kostnej mierzy się względem tej samej płaszczyzny odniesienia co ruchy stawów skroniowo-żuchwowych i kąty zębów, można je połączyć w artykulatorze.
Wspólny punkt odniesienia stosujemy po to, aby zmierzone wartości przełożyć na kształt aparatów i zębów.
Aby sprawdzić, jak rozwijała się budowa kostna
W tej analizie sprawdzamy także, jak rozwijała się budowa kostna.
Analiza może np. wykazać opóźniony rozwój wysokości dolnej części twarzy albo niedostateczny rozwój tylnych odcinków szczęki i żuchwy.
Jak to wygląda w naszej klinice
Miejsce w badaniach
Wykonanie rentgenowskiego zdjęcia głowy z boku jest jednym ze szczegółowych badań przeprowadzanych po pierwszej konsultacji.
W cenniku jest to jedna z pozycji „Badań ortodontycznych (badania zgryzu)” w leczeniu TMD i leczeniu ortodontycznym.
Badania ortodontyczne wymagają łącznie orientacyjnie 2–3 wizyt.
O zestawie badań – łącznie z tym, czy wykonujemy zdjęcie – decydujemy na podstawie objawów i stanu jamy ustnej.
Od zdjęcia do projektu
- W ramach szczegółowych badań wykonujemy rentgenowskie zdjęcie głowy z boku.
- W tym samym okresie w razie potrzeby rejestrujemy ruchy stawów skroniowo-żuchwowych za pomocą Cadiax i badamy poszczególne zęby na podstawie wycisków i modeli dzielonych.
- Na zdjęciu analizujemy budowę kostną i wyznaczamy m.in. wysokość dolnego odcinka twarzy i APDI.
- Wartości budowy kostnej sprowadzamy do tej samej płaszczyzny odniesienia co zapis stawów skroniowo-żuchwowych i kąty zębów, a następnie ustalamy wartości do ustawienia w artykulatorze.
- Wyniki analizy wyjaśniamy, posługując się wartościami liczbowymi.
Zaburzenia skroniowo-żuchwowe i leczenie ortodontyczne
Cechy budowy kostnej są jednym z elementów, które bierzemy pod uwagę, planując położenie żuchwy, do którego dążymy w leczeniu (terapeutyczne położenie żuchwy).
To położenie odwzorowujemy w aparatach, takich jak metalowe nakłady (overlay) czy uzupełnienia tymczasowe, i sprawdzamy je w jamie ustnej.
W leczeniu ortodontycznym plan przesuwania zębów opracowujemy, łącząc analizę budowy kostnej z zapisem ruchów stawów skroniowo-żuchwowych.
Protezy zębowe
Przy protezach całkowitych na podstawie analizy budowy kostnej ustalamy wysokość między szczęką a żuchwą przy zwarciu (wymiar pionowy zwarcia) oraz nachylenie powierzchni żujących (płaszczyzna okluzyjna).
Kąt nachylenia stoków guzków zębów sztucznych (kąt nachylenia guzków) ustalamy na podstawie zapisu Cadiax.
Sposób ustawiania zębów sztucznych opisujemy na stronie poświęconej ustawianiu zębów sztucznych.
Korony
Także gdy odbudowujemy koronami jednocześnie wiele zębów, dane o budowie kostnej – razem z zapisem stawów skroniowo-żuchwowych i analizą w artykulatorze – wykorzystujemy do ustalenia kształtu.
Co można ocenić za pomocą analizy cefalometrycznej, a czego nie można
Co można ocenić za pomocą analizy cefalometrycznej
- Wzajemne położenie kości szczęki i żuchwy w kierunku przednio-tylnym i pionowym
- Wysokość dolnego odcinka twarzy
- Wpływ różnicy między wielkością kości a wielkością zębów (posterior discrepancy)
- Wysokość między szczęką a żuchwą przy zwarciu (wymiar pionowy zwarcia) i nachylenie powierzchni żujących (płaszczyzna okluzyjna)
- Jak rozwijała się budowa kostna
Czego nie można ocenić i jak to uzupełniamy
| Czego nie można ocenić | Jak to uzupełniamy |
|---|---|
| Jak faktycznie poruszają się stawy skroniowo-żuchwowe (łącznie z kątami torów, np. HCI) | Cadiax |
| Ślad ruchów żuchwy w stanie napięcia | Wewnątrzustna rejestracja łuku gotyckiego (przy wykonywaniu protez) |
| Ustawienie i nachylenie poszczególnych zębów | Model dzielony |
| Szczegółowe nachylenie powierzchni żujących na modelu łuku zębowego | Pomiar płaszczyzny okluzyjnej |
| Kontakty zębów podczas snu | BruxChecker |
| Czy położenie ustalone na modelu pasuje w jamie ustnej | Sprawdzamy to podczas używania uzupełnień tymczasowych i aparatów (uzupełnienia i protezy tymczasowe) |
Zdjęcie rentgenowskie pozwala ocenić kształt i wzajemne położenie elementów budowy kostnej.
Tego, dlaczego występują objawy takie jak bóle głowy czy sztywność karku i barków, nie da się ustalić wyłącznie na podstawie tej analizy.
W zależności od objawów prosimy rozważyć także ocenę poza stomatologią, np. lekarską.
Najczęstsze pytania
- Czy to badanie ustawienia zębów?
Badamy nie tylko ustawienie zębów, lecz także leżącą u jego podstaw budowę kostną szczęki i żuchwy.
Wzajemne położenie szczęki i żuchwy oraz wysokość dolnej części twarzy sprawdzamy w postaci kątów i długości.
- Czy ta analiza pokazuje też ruchy stawów skroniowo-żuchwowych?
Nie. Ta analiza pozwala ocenić kształt i wzajemne położenie elementów budowy kostnej.
Ruchy stawów skroniowo-żuchwowych (łącznie z kątami torów, np. HCI) rejestrujemy za pomocą Cadiax i oceniamy razem z analizą budowy kostnej na wspólnej płaszczyźnie odniesienia.
- Dlaczego potrzebna jest płaszczyzna odniesienia?
Ponieważ kątów i długości nie da się porównywać ani łączyć, jeśli nie ujednolici się punktu, od którego są mierzone.
W naszej klinice mierzymy je względem płaszczyzny osiowo-oczodołowej.
- Czy zdjęcie wykonuje się również przy wykonywaniu protez?
Tak. Przy protezach całkowitych służy ono do ustalenia wysokości między szczęką a żuchwą przy zwarciu i nachylenia powierzchni żujących.
- Czy po badaniach trzeba będzie podjąć leczenie?
Nie. O tym, czy prowadzić leczenie ortodontyczne lub inne, decydujemy na podstawie wyników badań – bywa, że leczenia nie podejmujemy.
Po badaniach przedstawiamy możliwe warianty wraz z kosztami, czasem trwania i liczbą wizyt dla każdego z nich.
Na tej podstawie mogą Państwo zdecydować, czy podjąć leczenie.
Powiązane technologie i metody leczenia
- Cadiax
- Artykulator Girrbach Reference SL
- Model dzielony
- Gnatologia austriacka
- Wszystkie technologie, które stosujemy
- Zaburzenia skroniowo-żuchwowe i leczenie ortodontyczne, w miarę możliwości bez usuwania zębów: badania
- Protezy zębowe (protezy precyzyjne): badania
- Dokładna diagnostyka przed leczeniem (14 badań)
Źródła, z których korzystaliśmy
Przy ogólnych objaśnieniach (APDI, posterior discrepancy, HCI, płaszczyzna odniesienia, przebieg analizy) korzystaliśmy z poniższych opublikowanych źródeł. Opis naszych metod pracy opiera się na wpisach i wyjaśnieniach dyrektora kliniki.
- Kim YH, Vietas JJ. Anteroposterior dysplasia indicator: an adjunct to cephalometric differential diagnosis. Am J Orthod. 1978;73(6):619-633 (w języku angielskim)
- Sato S, Suzuki Y. Relationship between the development of skeletal mesio-occlusion and posterior tooth-to-denture base discrepancy. Nihon Kyosei Shika Gakkai Zasshi. 1988;47(4):796-810 (streszczenie w języku angielskim)
- Ahangari AH, et al. Evaluation of the Cadiax Compact II accuracy in recording preadjusted condylar inclinations on fully adjustable articulator. J Contemp Dent Pract. 2012;13(4):504-508 (w języku angielskim)
- GAMMA Dental, „Digital Diagnostic” (producent; w języku angielskim)
- GAMMA Dental, „Face-bow transfer” (producent; w języku angielskim)
- Kulmer S, et al. Incline and length of guiding elements in untreated naturally grown dentition. J Oral Rehabil. 1999;26(8):650-660 (w języku angielskim)
- Sukalo M. „Rudolf Slavicek und die Gnathologie in Österreich”. Praca dyplomowa, Uniwersytet Medyczny w Wiedniu, 2016 (w języku niemieckim; PDF)
Konsultacje i kontakt
Gibakai Medical Corporation, Yoshimi Dental Clinic
Square 2, lokal 302 (3. piętro), 1-29-1 Tsukushino, Machida, Tokio 194-0001, Japonia
TEL 042-795-1359 FAX 042-795-1398
Dni przyjęć: pon., wt., czw., pt. 10:00–13:00 / 14:30–18:00
Pierwsza wizyta rozpoczyna się od pierwszej konsultacji obejmującej badanie i diagnozę (usługa prywatna, nieobjęta ubezpieczeniem; od 30 minut do 1 godziny). W jej ramach można też omówić diagnozę postawioną w innej placówce.
W pilnych przypadkach – np. gdy nie mogą Państwo gryźć lub objawy są silne – prosimy o kontakt telefoniczny (042-795-1359).