Czym są badanie bakteriologiczne i badanie śliny?

Badanie bakteriologiczne polega na wyhodowaniu i sprawdzeniu żyjących w jamie ustnej bakterii, które wytwarzają kwasy.

Badanie śliny polega na sprawdzeniu ilości wydzielanej śliny i zdolności śliny do neutralizacji kwasów.

W zakresie badań naszej kliniki odpowiadają one następującym trzem pozycjom.

  • Badanie bakteriologiczne (Streptococcus mutans, Lactobacillus)
  • Badanie zdolności śliny do neutralizacji kwasów (badanie zdolności buforowej)
  • Badanie aktywności autonomicznej na podstawie pomiaru wydzielania śliny

Jak przebiegają badanie bakteriologiczne i badanie śliny

Jak powstaje próchnica i co oceniają badania

Uważa się zwykle, że próchnica powstaje tam, gdzie nakładają się trzy czynniki – zęby (i ślina), bakterie oraz pożywienie (cukry) – przy udziale czasu.

Spośród bakterii żyjących w jamie ustnej Streptococcus mutans i Lactobacillus wytwarzają kwasy z cukrów.

Kwasy te rozpuszczają tkanki zębów, co prowadzi do powstania próchnicy.

Badanie bakteriologiczne dotyczy czynnika „bakterie” – sprawdza się w nim, jak dużo jest bakterii wytwarzających kwasy.

Badanie śliny dotyczy czynnika „zęby (i ślina)” – sprawdza się w nim ilość wydzielanej śliny i jej zdolność do neutralizacji kwasów.

Ogólne metody poszczególnych badań

Ogólne metody opisaliśmy na podstawie uniwersyteckich materiałów wykładowych.

Opis ten nie przedstawia zestawów testowych ani procedur stosowanych w naszej klinice.

Badanie (co się sprawdza)Ogólna metoda
Badanie bakteriologiczne (ilość bakterii wytwarzających kwasy)Ślinę nanosi się na podłoże hodowlane, prowadzi hodowlę i ocenia liczbę skupisk bakterii (kolonii)
Wydzielanie śliny (ilość wydzielanej śliny)Przez 3–5 minut żuje się bezsmakową gumę i mierzy ilość wydzielonej śliny
Zdolność buforowa śliny (zdolność śliny do neutralizacji kwasów)Ślinę nanosi się na pasek testowy nasączony kwasem i ocenia zmianę koloru

Hodowla bakterii i ocena wzrokowa

Podłoże hodowlane z wyhodowanymi bakteriami; na podłożu w podłużnym pojemniku skupiska bakterii widoczne są jako białe grudki
Podłoże z wyhodowanymi bakteriami Streptococcus mutans i Lactobacillus

Badanie bakteriologiczne (hodowla)

Bakterii w jamie ustnej nie widać gołym okiem.

Gdy bakterie hoduje się na podłożu, namnażają się i tworzą skupiska (kolonie), które stają się widoczne.

Zdjęcie przedstawia rzeczywistą hodowlę bakterii Streptococcus mutans i Lactobacillus.

Dlaczego wykonujemy badanie bakteriologiczne i badanie śliny

Aby przed rozpoczęciem leczenia sprawdzić stan bakterii wytwarzających kwasy

Dyrektor kliniki uważa, że przed rozpoczęciem leczenia ważne jest sprawdzenie stanu bakterii wytwarzających kwasy i dalsza kontrola nad nimi.

Aby oceniać zarówno bakterie, jak i siłę gryzienia

Dyrektor kliniki uważa, że ważne jest ocenianie problemów z zębami i dziąsłami z dwóch stron: pod kątem bakterii i siły gryzienia.

Jak to wygląda w naszej klinice

Przy jakim leczeniu i na jakim etapie

  • Ortodoncja: badanie bakteriologiczne wykonujemy w ramach badań przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego (badań ortodontycznych).
  • Zaburzenia skroniowo-żuchwowe (TMD): w części „Przebieg leczenia” przewodnika po leczeniu TMD, przygotowanego pod nadzorem dyrektora kliniki, na etapie badań uwzględniono badanie bakteriologiczne i badanie funkcji śliny.

Wydzielanie śliny

W zakresie badań naszej kliniki pomiar wydzielania śliny jest wymieniony jako jedno z badań aktywności autonomicznego układu nerwowego.

Inne pomiary służące do oceny czynności autonomicznego układu nerwowego to odruch źreniczny i zmienność rytmu serca.

Na co zwraca uwagę dyrektor kliniki (z jego wpisów)

Dyrektor kliniki uważa, że w kontroli bakterii wytwarzających kwasy ważne są następujące elementy.

  • Prawidłowe szczotkowanie zębów
  • Jak największe skrócenie czasu, w którym powierzchnia zębów jest rozpuszczana przez kwasy (czasu demineralizacji), i zapewnienie wystarczająco długiego czasu na odbudowę rozpuszczonej powierzchni (czasu remineralizacji)
  • Unikanie wielokrotnego podjadania między posiłkami
  • Regularny tryb odżywiania

Dyrektor kliniki uważa okres między posiłkami za czas, w którym rozpuszczona podczas jedzenia powierzchnia zębów się odbudowuje (ulega remineralizacji).

Co można ocenić za pomocą badania bakteriologicznego i badania śliny, a czego nie można

Co można ocenić

  • Orientacyjna ilość bakterii wytwarzających kwasy (Streptococcus mutans, Lactobacillus) w ślinie
  • Ilość wydzielanej śliny
  • Orientacyjna zdolność śliny do neutralizacji kwasów (zdolność buforowa)

Czego nie można ocenić i jak to uzupełniamy

Czego nie można ocenićJak to uzupełniamy
Na których zębach obecnie występuje próchnicaBadanie jamy ustnej i dokumentacja fotograficzna jamy ustnej przed leczeniem (pozycje zakresu badań)
Stan dziąseł (głębokość kieszonek przyzębnych, pozostałości płytki)Badanie głębokości kieszonek przyzębnych (probing depth) i wskaźnik kontroli płytki (plaque control record) – pozycje zakresu badań
Problemy związane z siłą gryzienia, np. zgrzytanie zębami podczas snuZapis kontaktów zębów podczas snu (BruxChecker)

Badania pokazują orientacyjnie ilość bakterii i funkcję śliny w chwili badania.

W materiałach wykładowych badania te opisano jako służące do przewidywania, czy w przyszłości może rozwinąć się lub postępować próchnica.

Sam wynik badania nie przesądza o tym, czy wystąpi próchnica.

Najczęstsze pytania

Co sprawdza się w badaniu bakteriologicznym?

Hodujemy i sprawdzamy żyjące w jamie ustnej bakterie wytwarzające kwasy (Streptococcus mutans, Lactobacillus).

Kwasy wytwarzane przez te bakterie rozpuszczają tkanki zębów, co prowadzi do powstania próchnicy.

Czego można się dowiedzieć z badania śliny?

Można orientacyjnie ocenić ilość wydzielanej śliny i zdolność śliny do neutralizacji kwasów (zdolność buforową).

W zakresie badań naszej kliniki pomiar wydzielania śliny jest wymieniony również jako jedno z badań aktywności autonomicznego układu nerwowego.

Przy jakim leczeniu wykonuje się te badania?

W naszej klinice badanie bakteriologiczne wchodzi w skład badań przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego.

W przypadku TMD przewodnik przygotowany pod nadzorem dyrektora kliniki wymienia w części „Przebieg leczenia” badanie bakteriologiczne i badanie funkcji śliny na etapie badań.

Czy wykonanie badań chroni przed próchnicą?

Badania służą sprawdzeniu stanu bakterii i śliny.

Nie są gwarancją zapobieżenia próchnicy.

Dyrektor kliniki uważa, że ważne są prawidłowe szczotkowanie zębów i regularny tryb odżywiania bez częstego podjadania.

Źródła, z których korzystaliśmy

Przy ogólnym opisie przebiegu badań korzystaliśmy z poniższych opublikowanych źródeł. Informacje o naszej klinice opierają się na wpisach dyrektora kliniki i na opisach na naszej stronie internetowej.

Konsultacje i kontakt

Gibakai Medical Corporation, Yoshimi Dental Clinic
Square 2, lokal 302 (3. piętro), 1-29-1 Tsukushino, Machida, Tokio 194-0001, Japonia
TEL 042-795-1359 FAX 042-795-1398
Dni przyjęć: pon., wt., czw., pt. 10:00–13:00 / 14:30–18:00

Pierwsza wizyta rozpoczyna się od pierwszej konsultacji obejmującej badanie i diagnozę (usługa prywatna, nieobjęta ubezpieczeniem; od 30 minut do 1 godziny). W jej ramach można też omówić diagnozę postawioną w innej placówce.

W pilnych przypadkach – np. gdy nie mogą Państwo gryźć lub objawy są silne – prosimy o kontakt telefoniczny (042-795-1359).

Warto przeczytać także

Nasze podejście ↗Działalność naukowa i publikacje ↗Godziny i dojazd ↗