الکترومیوگرافی چیست؟
الکترومیوگرافی (EMG) تغییرات الکتریکی‌ای را که هنگام فعالیت عضله پدید می‌آید، به‌صورت شکل موج ثبت می‌کند.
در پژوهش‌های کلینیک ما، فعالیت عضلهٔ گونه که هنگام جویدن کار می‌کند (عضلهٔ ماستر) از روی پوست ثبت می‌شود.
در فهرست معاینات کلینیک ما، این روش با عنوان «آزمون فعالیت عضلانی به کمک الکترومیوگرافی» آمده است.
در معاینات دقیق اختلالات مفصل گیجگاهی‌فکی نیز در صورت نیاز الکترومیوگرافی انجام می‌دهیم.
در این صفحه، سازوکار ثبت الکترومیوگرافی و نحوهٔ استفاده از آن را معرفی می‌کنیم.
این صفحه برای توضیح اثر درمان نیست.
سازوکار الکترومیوگرافی
ثبت تغییرات الکتریکی عضلهٔ ماستر از روی پوست
بر پایهٔ پژوهش مقالهٔ سال 2026، روش ثبت را معرفی می‌کنیم.
- پوست روی عضلهٔ ماستر در دو طرف با پنبهٔ الکلی پاک می‌شود تا سیگنال‌های اضافی (نویز) وارد ثبت نشود.
- دو الکترود به‌صورت یک جفت روی عضلهٔ ماستر چسبانده می‌شود. به روش ثبت فعالیت عضله از روی پوست، الکترومیوگرافی سطحی گفته می‌شود.
- ابتدا 3 بار ثبت فشردن دندان‌ها روی هم با حداکثر نیرو به مدت 7 ثانیه انجام می‌شود.
- بزرگ‌ترین مقدار این ثبت‌ها مبنا قرار می‌گیرد و فعالیت عضلهٔ ماستر در زمان‌های دیگر به‌صورت درصدی از آن (%MVC) بیان می‌شود.
| زمان ثبت | نحوهٔ بیان |
|---|---|
| فشردن دندان‌ها روی هم با حداکثر نیرو به مدت 7 ثانیه (3 بار) | مبنای مقایسه قرار می‌گیرد |
| در حالت شل و آرام | درصد نسبت به مبنا (%MVC) |
| هنگام انجام حرکت دندان‌قروچه با شرایط اکلوژن تغییریافته | درصد نسبت به مبنا (%MVC) |
در مقاله آمده است که مبنا قرار دادن حداکثر فشردن دندان‌ها، روشی رایج در ثبت الکترومیوگرافی است.
دلیلش این است که فشردن دندان‌ها هر بار به‌آسانی مقدار بزرگ مشابهی می‌دهد، اما دندان‌قروچه که حرکت زیادی دارد برای مبنا مناسب نیست.
ثبت هم‌زمان با نوار قلب
صفحهٔ تنظیمات الکترومیوگرافی و نوار قلب
در پژوهش، الکترومیوگرافی با همان دستگاه ثبت چندکاناله (تله‌متر) که نوار قلب را ثبت می‌کند، به‌طور هم‌زمان ثبت می‌شود.
هدف این است که داده‌های نوار قلب و الکترومیوگرافی با هم گرفته شوند و به‌صورت جامع بررسی شوند.
در صفحهٔ نمایش‌داده‌شده در عکس، 3 تنظیم الکترومیوگرافی و 1 تنظیم نوار قلب کنار هم دیده می‌شود.
چرا کلینیک ما از الکترومیوگرافی استفاده می‌کند
برای بررسی کار عضلات جونده از روی ثبت
مدیر کلینیک بر این باور است که برای شناخت وضعیت کنونی اختلالات مفصل گیجگاهی‌فکی، الکترومیوگرافی و نوار قلب از معاینات لازم هستند.
اینکه عضلات جونده چه زمانی و به چه اندازه کار کرده‌اند را با شکل موج و عدد بررسی می‌کنیم.
برای دیدن تفاوت کار عضلات بر حسب شرایط اکلوژن
در پژوهش سال 2026، الکترومیوگرافی ثبت شد تا بررسی شود که آیا هنگام انجام حرکت دندان‌قروچه با شرایط اکلوژن تغییریافته، فعالیت عضلهٔ ماستر تفاوتی دارد یا نه.
برای بررسی دندان‌قروچه در خواب
مدیر کلینیک در دانشگاه دندانپزشکی کاناگاوا (Kanagawa Dental University) مسئول ساخت دستگاهی برای گردآوری داده‌های دندان‌قروچه در خواب (براکسیسم خواب) و تحلیل آن داده‌ها بود.
در پژوهش‌های دندان‌قروچه در خواب نیز الکترومیوگرافی عضلهٔ ماستر ثبت می‌شود.
در عمل در کلینیک ما
ثبت در پژوهش
در پژوهش مقالهٔ سال 2026، از 17 داوطلب بزرگسال سالم پس از ثبت حداکثر فشردن دندان‌ها خواسته شد که با دو حالت متفاوت اکلوژن، هر بار 30 ثانیه حرکت دندان‌قروچه را انجام دهند.
در این مدت، الکترومیوگرافی عضلهٔ ماستر در دو طرف همراه با نوار قلب ثبت شد.
ثبت دندان‌قروچه در خواب
در مقالهٔ سال 2009 که مدیر کلینیک نویسندهٔ اول آن است، برای بررسی دندان‌قروچه در خواب، سامانهٔ ثبتی ساخته شد که حسگر شتاب‌سنج ثبت‌کنندهٔ حرکت در دو جهت، نوار مغزی و الکترومیوگرافی را با هم ترکیب می‌کرد.
ثبت 19 داوطلب سالم در آزمایشگاه خواب انجام شد.
در مقاله گزارش شده است که با این ثبت، حرکات دندان‌قروچه به گونه‌های سایش دندان‌ها روی هم، فشردن دندان‌ها روی هم و به هم زدن دندان‌ها (تق‌تق) تفکیک و تشخیص داده شدند.
در پژوهش مقالهٔ سال 2018 نیز خواب 11 مرد سالم با الکترومیوگرافی، نوار قلب، نوار مغزی، حسگر شتاب‌سنج و دوربین مادون قرمز ثبت شد.
حسگر شتاب‌سنج (پژوهش)
حسگری که حرکت فک را ثبت می‌کند
آنچه الکترومیوگرافی ثبت می‌کند، فعالیت عضله است.
اینکه فک چگونه حرکت کرده است ثبت نمی‌شود.
از این رو، مدیر کلینیک در پژوهش دندان‌قروچه در خواب، حسگر شتاب‌سنجی را به کار گرفت که حرکت را ثبت می‌کند.
این حسگر بردی کوچک به ابعاد حدود 1 سانتی‌متر در 1 سانتی‌متر و ضخامت حدود 1 میلی‌متر است؛ لایهٔ نازک درون آن با حرکت می‌لرزد و این لرزش به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌شود.
این دستگاه برای پژوهش به کار رفته است.
ثبت در درمان
در درمان، برای بیمارانی که در معاینات دقیق اختلالات مفصل گیجگاهی‌فکی لازم تشخیص داده شود، الکترومیوگرافی انجام می‌دهیم.
این آزمون برای همه به یک شکل انجام نمی‌شود.
آزمون‌های لازم دیگر، مانند ثبت تماس دندان‌ها در خواب (BruxChecker) و آزمون رفلکس دستگاه عصبی خودمختار (تغییرپذیری ضربان قلب و رفلکس مردمک)، بر اساس علائم و وضعیت انتخاب می‌شوند.
مدت، تعداد جلسات و هزینهٔ معاینات ← تعرفه‌ها
آنچه الکترومیوگرافی نشان می‌دهد و آنچه نشان نمی‌دهد
آنچه مشخص می‌شود
- اینکه عضلهٔ جونده (عضلهٔ ماستر) چه زمانی و به چه اندازه کار کرده است (اندازهٔ فعالیت الکتریکی)
- درصد فعالیت عضله نسبت به حداکثر فشردن دندان‌ها (%MVC)
- تفاوت فعالیت عضلهٔ ماستر در سمت چپ و راست
- هم‌زمانی فعالیت عضله و تغییرات ضربان قلب، هنگامی که هم‌زمان با نوار قلب ثبت شوند
آنچه مشخص نمی‌شود و راه جبران آن در کلینیک ما
| آنچه مشخص نمی‌شود | راه جبران در کلینیک ما |
|---|---|
| اینکه فک به کدام جهت و به چه اندازه حرکت کرده است | در پژوهش، با حسگر شتاب‌سنج ثبت شد |
| اینکه در خواب کدام دندان‌ها با هم تماس پیدا می‌کنند | BruxChecker |
| حرکت مفصل گیجگاهی‌فکی | Cadiax |
| فعالیت دستگاه عصبی خودمختار | تغییرپذیری ضربان قلب و رفلکس مردمک |
| علت علائمی مانند سردرد و گرفتگی شانه | تنها با ثبت فعالیت عضله تعیین نمی‌شود. بسته به علائم، ارزیابی پزشکی (غیر دندانپزشکی) را توصیه می‌کنیم |
آنچه الکترومیوگرافی نشان می‌دهد، میزان کار عضله در زمان ثبت است.
آنچه در مقالهٔ سال 2026 ثبت شد، فعالیت عضلهٔ ماستر هنگام تغییر موقت شرایط اکلوژن است و رابطهٔ آن با وضعیت اکلوژنی که مدت طولانی ادامه داشته است، نیازمند پژوهش بیشتر دانسته می‌شود.
ثبت کار عضلات را از علت علائم در هر فرد و اثر درمان جدا در نظر می‌گیریم.
پرسش‌های متداول
- الکترودها کجا چسبانده می‌شوند؟
در پژوهش مقالهٔ سال 2026، الکترودها روی پوست عضلات گونه (عضلهٔ ماستر) در دو طرف چسبانده شدند.
پیش از چسباندن، پوست با پنبهٔ الکلی پاک می‌شود.
- آیا با ثبت الکترومیوگرافی می‌توان علت علائم را فهمید؟
علت علائم تنها با ثبت الکترومیوگرافی تعیین نمی‌شود.
آنچه الکترومیوگرافی نشان می‌دهد، میزان کار عضلات جونده در زمان ثبت است.
بسته به علائمی مانند سردرد و گرفتگی شانه، ارزیابی پزشکی (غیر دندانپزشکی) را نیز توصیه می‌کنیم.
- چرا در پژوهش ابتدا دندان‌ها با تمام نیرو روی هم فشرده شدند؟
برای به دست آوردن مبنای مقایسه.
اگر ثبت حداکثر فشردن دندان‌ها مبنا قرار گیرد، فعالیت عضله در زمان‌های دیگر را می‌توان به‌صورت درصد بیان کرد.
- آیا با الکترومیوگرافی می‌توان دندان‌قروچه در خواب را تشخیص داد؟
در پژوهش‌های مدیر کلینیک، الکترومیوگرافی عضلهٔ ماستر در خواب، در آزمایشگاه خواب ثبت شد.
چون حرکت فک با الکترومیوگرافی ثبت نمی‌شود، در پژوهش حسگر شتاب‌سنج نیز به آن افزوده شد.
در درمان، در صورت نیاز تماس دندان‌ها در خواب را با BruxChecker بررسی می‌کنیم.
فناوری‌ها و درمان‌های مرتبط
- تغییرپذیری ضربان قلب (HRV)
- رفلکس مردمک به نور (Iriscorder Dual)
- BruxChecker
- Cadiax
- فهرست فناوری‌های مورد استفاده
- اختلالات مفصل گیجگاهی‌فکی و ارتودنسی با پرهیز از کشیدن دندان تا حد امکان: روند درمان
- فعالیت‌های پژوهشی، مقالات و همایش‌های علمی
منابع مورد استفاده
برای توضیح الکترومیوگرافی و حسگر شتاب‌سنج، از منبع منتشرشدهٔ زیر (مقالهٔ مدیر کلینیک) کمک گرفته‌ایم. شیوهٔ کار کلینیک ما در درمان بر پایهٔ نوشته‌ها و توضیحات مدیر کلینیک است.
- Yoshimi H, Suzuki T, Ono Y. Autonomic Responses to Tooth Grinding under Different Dental Occlusal Conditions. Advanced Biomedical Engineering. 2026;15:36-45 (به انگلیسی)
- Yoshimi H, Sasaguri K, Tamaki K, Sato S. Identification of the occurrence and pattern of masseter muscle activities during sleep using EMG and accelerometer systems. Head Face Med. 2009;5:7 (به انگلیسی)
- Nukazawa S, Yoshimi H, Sato S. Autonomic nervous activities associated with bruxism events during sleep. CRANIO. 2018;36(2):106-112 (به انگلیسی)
مشاوره و تماس با ما
مؤسسهٔ پزشکی «گیباکای»، کلینیک دندانپزشکی یوشیمی
کد پستی 194-0001، توکیو، شهر ماچیدا، تسوکوشینو 1-29-1، ساختمان Square 2، واحد 302 (طبقهٔ سوم)
تلفن 042-795-1359 فکس 042-795-1398
روزهای کاری: دوشنبه، سه‌شنبه، پنجشنبه، جمعه 10:00–13:00 / 14:30–18:00
نخستین مراجعه با مشاورهٔ اولیه (خدمت خصوصی، خارج از پوشش بیمه؛ 30 دقیقه تا 1 ساعت) آغاز می‌شود که در آن معاینه و تشخیص انجام می‌شود. مشاوره دربارهٔ تشخیصی که در کلینیک دیگری دریافت کرده‌اید نیز در همین جلسه پذیرفته می‌شود.
در موارد اضطراری، مثلاً اگر نمی‌توانید غذا بجوید یا علائم شدید است، لطفاً تلفنی (042-795-1359) با ما مشورت کنید.